Een PFAS kaart Nederland bestaat niet als een enkele kaart. Er zijn er minstens 5, en ze tonen elk iets anders: de bodem, je kraanwater, meldingen van bewoners of heel Europa. Wat geen enkele kaart laat zien, is waar je het meeste PFAS binnenkrijgt. Volgens het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) is dat via je eten, 3 keer zoveel als via drinkwater.
De PFAS kaarten van Nederland op een rij
Wie zoekt op pfas kaart of een pfas vervuiling kaart, krijgt bovenaan kaarten van heel verschillende makers. Een overheidsinstituut, een milieuorganisatie, een particuliere site en een groep journalisten. Dit is wat elke kaart je laat zien, gecheckt op 14 oktober 2026.
| Kaart | Maker | Wat je ziet | Handig voor |
|---|---|---|---|
| PFAS meetlocaties op de Atlas Leefomgeving | RIVM | Bodemmetingen van PFAS, vooral op plekken zonder bekende vervuiler | Weten wat er normaal in de grond zit |
| Bron van het drinkwater | RIVM, met data van de drinkwaterbedrijven | Of jouw kraanwater uit grondwater, rivierwater of oevergrondwater komt | Snappen waarom het ene water meer PFAS bevat dan het andere |
| Postcodecheck kraanwater | Greenpeace | PFAS in je kraanwater per postcode, naast de advieswaarde van het RIVM | Je eigen kraanwater opzoeken. Het is een actiepagina van Greenpeace, je vult er ook je naam en e-mail in |
| PFASkaartNederland.nl | Particuliere site | 2.930 meldingen en meetpunten, uit open data van RIVM en Rijkswaterstaat plus meldingen van bezoekers | Zien wat er rond je adres bekend is. Er staan advertenties op en een betaald rapport van € 9,95 |
| Forever Pollution Project | Journalisten uit heel Europa | Bijna 23.000 vervuilde en 21.500 vermoedelijk vervuilde plekken in Europa | Het grote plaatje. De kaartcijfers zijn bijgewerkt tot maart 2024 |
Zoek je de officiele PFAS kaart Nederland van het RIVM, dan zijn het de eerste 2. De andere 3 bouwen voor een groot deel op die data verder. We nemen hier geen van de kaarten over, je klikt ze zelf open via de links.
Wat is PFAS ook alweer?
PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen, een groep van duizenden chemische stoffen die de mens heeft gemaakt. Ze stoten water, vet en vuil af. Daarom zitten ze in regenkleding, blusschuim en pannen met een antiaanbaklaag.
PFAS breken in het milieu nauwelijks af en hopen zich op in het lichaam. Daarom heten ze ook wel forever chemicals. PFOS is verboden sinds 2006 en PFOA sinds juli 2020, schrijft het Voedingscentrum. Nederland werkt met Denemarken, Duitsland, Noorwegen en Zweden aan een voorstel voor een Europees PFAS verbod.
Wat een PFAS kaart wel en niet zegt
Een pin op een pfas nederland kaart betekent niet dat jij daar gevaar loopt. Hij zegt dat er gemeten is, en hoeveel. Of dat veel is, hangt af van de maat die je ernaast legt. En dat zijn er bij PFAS 3 verschillende.
| Maat | Waarde | Wat het betekent |
|---|---|---|
| Wettelijke norm drinkwater | 100 nanogram per liter, voor 20 PFAS samen | Hier voldoet het Nederlandse drinkwater aan, schrijft het RIVM |
| Advieswaarde RIVM voor drinkwater | 4,4 nanogram per liter | Strenger, omdat PFAS al bij kleine hoeveelheden het immuunsysteem kunnen raken. Dit is de lat waar de Greenpeace-kaart tegen meet |
| Achtergrondwaarde bodem | Per stof, sinds juli 2020 definitief voor PFOS en PFOA | Hoeveel PFAS er in schone grond zit, gemeten op 100 plekken in 2020. Bedoeld voor het verplaatsen van grond, niet voor je gezondheid |
Een rode stip op een bodemkaart zegt dus vooral iets over grondverzet. Bij een oefenplaats van de brandweer leidt PFAS in de grond meestal niet tot gezondheidsrisico's, schrijft het RIVM. Daar worden namelijk geen gewassen verbouwd.
Waar zit de meeste PFAS in Nederland?
De meeste PFAS in Nederland zit rond een paar bekende bronnen. Het RIVM en de Rijksoverheid noemen bij naam de fabriek van Chemours in Dordrecht, de voormalige fabriek van Custom Powders in Helmond en de Westerschelde. Daarnaast zit er meer PFAS in de grond bij oefenplaatsen van de brandweer, door blusschuim.
| Plek | Wat er speelt | Advies |
|---|---|---|
| Dordrecht, binnen 1 kilometer van Chemours | Veel PFAS in de bodem | Eet geen groente of fruit uit je eigen moestuin (Rijksoverheid) |
| Helmond, rond Custom Powders en complex Sluisdijk | De grond is schoongemaakt | Groente uit je moestuin mag weer |
| Westerschelde | PFAS in vis, garnalen, oesters en mosselen | Eet zo min mogelijk zelfgevangen producten, adviseert de GGD (RIVM) |
| Oefenplaatsen van de brandweer | PFAS in grond en grondwater door blusschuim | Meestal geen gezondheidsrisico, wel saneren als er huizen komen |
Hoe weet je of je in een PFAS zone woont?
Of je in een PFAS zone woont, lees je niet zomaar af, want een landelijke kaart met officiele pfas zones in Nederland is er niet. Het RIVM schrijft dat gemeenten, provincies en het Rijk samen werken aan een landelijk beeld van PFAS-aandachtsgebieden. Tot dat klaar is, zijn de adviezen uit de tabel hierboven de enige gebieden met een eigen regel.
Wil je weten of je in een PFAS zone woont, dan kun je 3 dingen doen. Kijk in het Bodemloket welke bodemonderzoeken er bij jou in de buurt zijn gedaan. Open de bodemkaart van het RIVM en zoom in op je straat. En heb je vragen over PFAS in je omgeving of je gezondheid, neem dan contact op met de GGD in je regio. Dat laatste adviseert de Rijksoverheid.
Waar zijn de verdachte locaties voor PFAS in Nederland?
De verdachte locaties en pfas gebieden in Nederland zijn vooral plekken waar PFAS gemaakt, gebruikt of geblust is. Denk aan fabrieken en oefenplaatsen van de brandweer. Sinds de invoering van het tijdelijk handelingskader wordt bij elk bodemonderzoek ook op PFAS gemeten, schrijft het RIVM. Zo komen er steeds meer verdachte plekken in beeld.
Waar zitten de meeste PFAS in het drinkwater?
De meeste PFAS in het drinkwater zitten in het westen van het land. In ongeveer een derde van het Nederlandse drinkwater zit meer PFAS dan de advieswaarde van het RIVM. Dat blijkt uit een analyse van Greenpeace, meldde de NOS op 22 september 2026. Rond Zaandam en IJmuiden gaat het om 3 keer de advieswaarde. In het noorden, het oosten en delen van Noord-Brabant zit er juist heel weinig in.
Het verschil in PFAS in kraanwater zit waarschijnlijk in de bron, vermoeden de onderzoekers. Drinkwater van oppervlaktewater bevat meer PFAS dan drinkwater van grondwater, schrijft het RIVM. In Nederland komt 60 procent van het drinkwater uit grondwater. De rest komt vooral uit de Rijn en de Maas. Dat rivierwater heeft volgens het RIVM nog jarenlang extra zuivering nodig.
Kun je kraanwater nog drinken?
Ja, je kunt gewoon kraanwater blijven drinken. De hoeveelheden PFAS zijn klein, zegt de Rijksoverheid, en genoeg water drinken is belangrijk om gezond te blijven. Ook Greenpeace zegt tegen de NOS het advies van het RIVM te volgen en het water te blijven drinken.
Je bord weegt zwaarder dan je postcode
Dit is het deel dat op geen enkele PFAS kaart staat. Het RIVM berekende in 2023 dat je via voedsel 3 keer zoveel PFAS binnenkrijgt als via drinkwater. Drinkwater alleen blijft onder de gezondheidskundige grenswaarde. Voedsel en drinkwater samen komen er wel boven.
Vis draagt volgens het RIVM het meest bij. Daarna komen onder meer koffie, thee, graanproducten, zuivel, vlees, eieren, fruit en groente. Een kaart van je bodem of je kraan zegt daar weinig over. Je eten komt immers van overal.
Eerlijk is eerlijk: dat geldt ook voor je pannen. De EFSA concludeerde in 2020 dat er via pannen met een antiaanbaklaag maar zeer weinig PFAS in je lichaam komt, schrijft het Voedingscentrum. Een bakvorm zonder PFAS maakt je bloedwaarden dus niet ineens schoon. Hij zorgt er wel voor dat jij er in je keuken niets aan toevoegt.
Wat je zelf kunt doen, ook zonder kaart
Contact met PFAS is bijna niet te voorkomen, zegt de Rijksoverheid. Toch heb je een paar dingen zelf in de hand. Dit zijn de adviezen van het Voedingscentrum en de Rijksoverheid, op een rij.
| In je keuken | Wat het advies is |
|---|---|
| Kraanwater | Gewoon blijven drinken |
| Eten in het algemeen | Eet gevarieerd, dan krijg je niet steeds hetzelfde product met veel PFAS binnen |
| Eieren van eigen kippen | Wil je het risico zo klein mogelijk houden, eet ze dan niet. Eieren uit de winkel kun je gewoon eten |
| Zelfgevangen zoetwatervis | Niet te vaak. Wissel af met zeevis, 1 keer per week vis is het advies |
| Pannen en bakvormen met antiaanbaklaag | Veilig zolang ze heel zijn. Je kunt ook kiezen voor spullen zonder PFAS, dan komt er minder in het milieu |
| Bakpapier en pizzadozen | Sinds 1 juli 2022 mag er in Nederland geen PFAS meer in papier en karton voor voedsel, op 1 soort na |
Die laatste 2 rijen hangen samen met de kaart. Alles wat op een PFAS kaart staat, kwam ooit uit een fabriek of een product. Wie spullen zonder PFAS kiest, draagt bij aan minder PFAS in het milieu, schrijft de Rijksoverheid. Hoe je herkent of iets echt PFAS-vrij is, lees je in wat PFAS-vrij wel en niet zegt.
Moet je je zorgen maken over PFAS bij jou in de buurt?
Voor de meeste mensen maakt je postcode minder uit dan wat er op je bord ligt. Iedereen die in Nederland woont heeft PFAS in het bloed, schrijft het RIVM op basis van bloedmonsters uit 2016 en 2017. Woon je binnen 1 kilometer van Chemours in Dordrecht, of eet je veel uit eigen tuin en eigen water, dan gelden de adviezen hierboven extra.
Maak je je zorgen over je gezondheid, bespreek het dan met je huisarts of de GGD. Een PFAS kaart is een goed begin om te snappen wat er speelt. Wat je zelf in huis haalt, staat er alleen nooit op. Hoe dat zit bij een broodbakmachine, lees je in broodbakmachine zonder PFAS. Wil je er een met een bakvorm met een antiaanbaklaag zonder PFAS, BPA of teflon, kijk dan bij onze broodbakmachine. En wil je weten wat er verder in een gekocht brood zit, lees dan wat er in brood uit de supermarkt zit.
0 reacties